Odkrywamy historię kościoła św. Józefa

W sobotę 22 listopada 2025 roku klasy 1–3 ze Szkoły Sobotniej przy PMK w Hamburgu wyruszyły w niezwykłą podróż – podróż w czasie! Na wspólne zwiedzanie i zajęcia katechetyczno-historyczne przyszło około 80 dzieci oraz niemal drugie tyle rodziców. To była prawdziwa, radosna pielgrzymka szkolnej społeczności, połączona z odkrywaniem tajemnic jednego z najważniejszych kościołów w północnych Niemczech.

Choć nasza polska wspólnota modli się w kościele św. Józefa od lat, niewielu zna niezwykle fascynującą historię tego miejsca. W skrócie: to właśnie tutaj, w dawnej Altonie – mieście, które powstało „all zu nah”, czyli „zbyt blisko” średniowiecznego Hamburga – rozwijała się pierwsza trwała wspólnota katolicka na północy po reformacji. Już w 1658 roku król Danii nadał katolikom wolność religijną i pozwolił im wznieść kaplicę na ulicy Große Freiheit, a po wielkim pożarze w 1713 roku wspólnota dzięki hrabiemu Christophowi Ernstowi Fuchsowi rozpoczęła budowę nowego, barokowego kościoła, konsekrowanego w 1721 roku. To sprawia, że ta świątynia ma rangę pierwszego katolickiego kościoła zbudowanego po reformacji w północnej części Niemiec - prawdziwej perełki, o której warto opowiadać kolejnym pokoleniom.

Po krótkiej opowieści pana Tomasza o burzliwych początkach wspólnoty katolickiej w Altonie i o budowie kościoła, ks. Sławek opowiedział o patronie świątyni - św. Józefie, jego odwadze, troskliwości i cichej, ale bardzo mocnej wierze. Po tej części rozpoczęło się to, co dzieci lubią najbardziej - zwiedzanie w ruchu, czyli przejście przez trzy specjalnie przygotowane stacje. Każda grupa - klasy pierwsze z s. Esterą, klasy drugie z ks. Sławkiem i klasy trzecie z ks. Maciejem - wędrowała inną trasą, zmieniając miejsca co kilka minut. Dzięki temu każde dziecko zobaczyło kościół „od środka”, tak jak nie widzi się go podczas zwykłej Mszy.

Pierwszą stacją była krypta - jedno z najbardziej niezwykłych miejsc. Dzieci odkryły, że ma ona swoją specjalną nazwę: Beinhaus. Brzmi jak „dom nóg”, ale nie ma to nic wspólnego z nogami! W dawnym niemieckim słowo Bein oznaczało kość, a Beinhaus to „dom kości”, czyli miejsce przechowywania szczątków zmarłych - swego rodzaju podziemny cmentarz. W krypcie i wokół kościoła przy Große Freiheit przez setki lat chowano osoby związane z kościołem. Dzieci obejrzały wystawę z tablicami historycznymi Altony i wspólnoty katolickiej, a także dawne eksponaty, m.in. dokument królewski z 1658 roku z wielką pieczęcią, nadający katolikom wolność wyznania. Na zakończenie odmówiliśmy krótką modlitwę za zmarłych.

Kolejną stacją była zakrystia - miejsce, do którego zwykle zaglądają tylko księża i ministranci. Dzieci mogły zobaczyć z bliska, jak wygląda alba, cingulum, stuła i ornat, czyli szaty zakładane przez kapłana do Mszy Świętej. Sprawdzały, czym różnią się księgi liturgiczne, do czego służy monstrancja oraz dlaczego szaty mają różne kolory. Dla wielu dużym zaskoczeniem była informacja, że ksiądz nie „wybiera sobie” koloru stroju, lecz zakłada taki, jaki przewiduje kalendarz liturgiczny danego dnia.

Ostatnią stacją był chór, czyli galeria nad wejściem do kościoła. Zwykle jest miejscem dla organisty i chórzystów, ale tym razem posłużył jako punkt widokowy. Z góry mogliśmy podziwiać wnętrze kościoła w pełnej okazałości, zobaczyć główny ołtarz, rzeźby i obrazy. Dzieci dowiedziały się, jaką historię opowiada obraz przedstawiający Ścięcie Jana Chrzciciela oraz kim byli apostołowie Piotr i Paweł, których figury znajdują się po obu stronach ołtarza.

Zanim rozpoczęła się Msza Święta, z okazji wspomnienia św. Cecylii - patronki muzyki i śpiewu - pan Tomasz poprowadził krótką próbę śpiewu. Nauczyliśmy się nowej piosenki z gestami, a cały kościół wypełnił się dziecięcymi głosami. Siostra Estera opowiedziała o życiu św. Cecylii, męczennicy pierwszych wieków, która mimo prześladowań zachowała wiarę i odwagę, a według legendy grała i śpiewała Bogu nawet w najtrudniejszych chwilach swojego życia.

Podczas Mszy św. w kazaniu ks. Maciej rozmawiał z dziećmi o tym, czym różni się kościół od innych budynków. Wskazał na wyjątkowe miejsca, takie jak ołtarz, ambona, konfesjonał, chrzcielnica czy znak krzyża, pokazując, że świątynia jest szczególną przestrzenią modlitwy i spotkania z Bogiem.

To była wyjątkowa sobota - pełna radości, wiary, historii i odkryć. Dziękujemy wszystkim obecnym za zaangażowanie oraz księżom i siostrom za współtworzenie tego pięknego wydarzenia. Kościół św. Józefa na Große Freiheit znów okazał się miejscem, które nie tylko gromadzi nas na modlitwie, ale także uczy i inspiruje - zarówno najmłodszych, jak i dorosłych.

(Ziel)